Ton w Sztuce

Praca architekta, projektanta wnętrz i sztuki użytkowej, wymaga szerokiej wiedzy w zakresie budownictwa, ergonomii nauki opartej na osiągnięciach medycyny, psychologii, technice i antropologii, które badają zachowania człowieka w technicznym i społecznym środowisku. A także potrzebne są umiejętności i wiedza o sztuce.

W trakcie pracy twórczej wykorzystując tę wiedzę, student powinien sprawnie naszkicować obiekt w różnych perspektywach, na płaszczyznach dwuwymiarowych; budynek, samochód, meble, czyli obiekt, nad którym pracuje i który widzi w swojej wyobraźni. Końcowy efekt pracy to projekt, w którym wizualnie będzie przedstawiony obraz istniejący dotąd tylko w wyobraźni projektującego. Ukaże on konstrukcję formy, ton, kolor i faktury powierzchni, która może być matowa, błyszcząca, gładka lub szorstka, składająca się z wielu drobnych form. Zakończony projekt, to początek pracy dla tych specjalistów, którzy będą pracowali nad jego wykonaniem.

Ton w Sztuce - tonacja

Tonacja stanowi jeden z elementów rysunku akademickiego-pomaga ukazać konstrukcję i powiązanie form. Wszystko co widzimy wokół siebie posiada ton, kolor i fakturę powierzchni form.

Oto przed nami ciemna korona drzewa, przetykana liśćmi na tle nieba, po którym płyną puszyste, jasne obłoki. Wszystko to ma swój ton, kolor i fakturę.

Promień światła padający na formę przestrzenną w różny sposób oświetla jej płaszczyzny.

Pracując nad formą określamy jej lokalny ton i kolor.
Pracując nad
formą określamy
jej lokalny ton i kolor.

Płaszczyzna częściowo pochłania i zarazem odbija promienie światła w zależności od tonu i faktury powierzchni np. gładkiej, wyszlifowanej, matowej czy szorstkiej.

Każda forma znajdująca się w przestrzeni podlega wpływowi tonu i koloru innych form, płaszczyzn i sama też wpływa na nie.

Każda forma podlega wpływowi tonu i koloru innych form, płaszczyzn i sama też wpływa na nie.
Każda forma znajdująca się w przestrzeni
podlega wpływowi tonu i koloru innych form,
płaszczyzn i sama też wpływa na nie.

Pracując nad formą określamy jej lokalny ton w gamie tonacji - zarówno w istniejącej realnie, jak i przedstawianej na płaszczyźnie papieru lub monitorze.

Sześcian

Popatrzmy na gipsowy biały sześcian, położony poniżej linii naszego horyzontu. Jego płaszczyzny są rozmieszczone pod różnymi kątami do źródła światła. Widzimy trzy płaszczyzny sześcianu posiadające odmienną tonację.

Pomijając różny ton płaszczyzn powiemy, że sześcian jest biały, tzn. znajduje się w określonej skale tonacji. Wszystkie trzy płaszczyzny podporządkowane są tonacji lokalnej sześcianu. Cień na gipsowej formie jest przynależny tonacji gipsu, a nie np. ciemnej draperii; będzie on harmonizował z tonacją materiału, z którego jest forma wykonana.

Mówimy że, okrąg posiada formę płaską, a oto jest obok kula, której widzimy oświetloną część z cieniem i refleksem, światłocieniem i blikiem na jej oświetlonej części.

Wymienione powyżej pięć elementów są to podstawy pracy nad formą. Studia rysunkowe nad oświetloną kulą były podstawą pedagogicznej metody Antona Aszbe.

Kula_01
Kula_02
Zaznaczono kropki na okręgu wpisanym w wielokącie położonym na przekroju kuli po średnicy, leżącej poniżej linii horyzontu. Widzimy wygięcie płaszczyzn wg zaznaczonych kropek. Te płaszczyzny leżą pod różnymi kątami do źródła światła i dlatego mają różny ton.


Portret - Autor: Walentyn Efde
Rysując portret lub postać widzimy łączność form, które razem budują obraz. Forma może być przedstawiona wyraziście lub w sposób nieostry, płynnie przenikająca w inne formy, jednak nawet przy słabo wyrażonej części formy widzimy wspomniane pięć elementów, które są podstawą pracy nad formą. Bez względu na to, w jakiej płaszczyźnie formy pracujemy, nie możemy tracić z oczu całości formy jej tonacji i koloru pamiętając, że na płaszczyzny tej formy leżące pod różnymi kątami padają promienie światła zarówno prostopadłe, jak i ukośne oraz odbite od innych płaszczyzn innych form o różnej tonacji i kolorze.

Każdy obrót płaszczyzn w przestrzeni będzie im nadawał różny ton i kolor, jednak koniecznie zachować należy zgodność z lokalną tonacją i kolorem uzyskując pełną harmonię obrazu całości formy.

Tonacja, z innymi elementami, jak kolor i faktura, ujawnia formę, ale może też ją zniszczyć, czego przykładem jest technika maskowania, znana zarówno w przyrodzie, jak i w technice wojennej.


Rysunek Akademicki - Autor: Walentyn Efde
Przygotowując projekt domu, samochodu, lub mebli stosujemy pomniejszoną, lub- w szczególnych przypadkach-powiększoną skalę. W projekcie tym należy zatem wybrać tonację i kolor, określić ich proporcje oraz wybrać rodzaj faktury powierzchni. We wzorcach oddamy tonacje, kolor i fakturę. Takie, jakie chcemy użyć do realizacji pomysłu.

Bez względu na to, w jakiej płaszczyźnie formy pracujemy, nie możemy tracić z oczu całości formy jej tonacji i koloru...

Ton jest tylko jednym z elementów akademickiego rysunku, pomaga on podkreślić formę. Bez znajomości podstaw rysunku akademickiego przedstawiając tylko-konturowo, lub techniką cieniowania obraz, otrzymujemy zawsze pewną ilość niepowiązanych ze sobą strukturalnie plam lub kresek. Pracując bez pojęcia podstaw rysunku akademickiego, student nie jest w stanie odtworzyć portretu człowieka w ramach ćwiczenia w różnym oświetleniu oraz z różnych punktów widzenia.

Jeśli potrafimy obserwować formę i jednocześnie odtworzyć ją i modelować tonalnie, to będziemy w stanie pracować nad najbardziej złożonymi formami. Będzie można tworzyć nowe formy w użytkowej sztuce, architekturze, a także rysując obrazy zarówno z natury, jak i w wymyślonym, dowolnym oświetleniu i z dowolnego punktu widzenia.


Rysunek Akademicki - Autor: Walentyn Efde
Na rysunku jest
przedstawiony model
o ciemnej skórze.
Wszystkie formy budujące
ten obraz są
podporządkowane
lokalnej tonacji
i pozostają
w harmonii, zachowując
podstawową tonację.
Architekt i projektant nie powinni poprzestawać na powierzchownym widzeniu formy. Powiedzą nam: Jak można nie widzieć tego białego domu, z przejrzystymi cieniami na jego płaszczyznach, na tle kulistych koron drzew, przetykanych liśćmi, na stoku góry?! -Widzimy! -Jednak widzieć i "tylko widzieć", to za mało dla architekta i projektanta.

Któż nie widział wody wypryskującej z przepełnionej po brzegi filiżanki po wrzuceniu do niej kostki cukru?! Widział podobną wypryśniętą wodę i nasz przodek biegający za mamutem! Widzieliśmy to! Jednak Archimedes zobaczył i zrozumiał!

Tak więc ZOBACZYĆ i ZROZUMIEĆ powinno stanowić podstawę pracy nad formą i tworzyć formę.

Walentyn Efde,
Gdańsk 1999r.

Opracowanie chronione prawem autorskim.
Wszelkie prawa zastrzeżone.


Tłumaczenie:
- Janusz S. (architekt);
- Galina Fomiczowa;
- Zbigniew M. Jankowski;
- Maciej Geysztor

     
           
  © Copyright 1998-2013 Valentin Efde | Developed by Anisim    
       
     
 

Pracownia projektowa